Sivaslı,
İç Ege bölgesinde Uşak'a bağlı bir ilçedir. Uşak'ın güneydoğusunda
ve Uşak-Denizli Devlet Karayolunun 35. kilometresinde Bulkaz
Dağları'nın eteklerinde kurulmuştur. 38-39 derece enlem, 29-30
derece boylam çizgileri arasındadır.
Sivaslı; kuzeyde Uşak Merkez İlçe, kuzeydoğuda Banaz, doğuda
Afyon'un Sandıklı ilçesi, güneyde Denizli'nin Çivril ilçesi,
güneybatıda Karahallı ilçesi, batıda Ulubey ve merkez ilçe
toprakları ile çevrilidir.
İlçenin doğusunda Bulkaz Dağları mevcuttur. Bu dağlar Denizli-Uşak
il sınırının olduğu yerde Kuruçay vadisi ile ikiye ayrılmış
olup, güney kısmına Bulkaz Dağı, kuzey kısmına da Kocadağ
adı verilir. Diğer yandan Afyon-Uşak doğal il sınırını oluştururlar.
Yüksekliği 1990 metredir. Orman yönünden zengin sayılmaz.
İlçenin diğer yöreleri düzlük olup hafif engebelidir. Arazi
verimlidir. Topraklarından Büyük Menderes nehrinin bir kolu
olan Banaz Çayı geçmektedir. Sivaslı ikinci sınıf deprem bölgesinde
bulunmaktadır.
İlçede İç Ege'de hakim olan karasal iklim hüküm sürer. Bitki
örtüsünü bozkırlar ve çalılıklar teşkil eder. Dağlarda ise
orman alanları geniş yer tutar. Ormanlarda en çok çam, ardıç
ve meşe ağaçları bulunmaktadır.
Sivaslı'nın yüzölçümü 486'dır. Denizden yüksekliği 1050 metredir.
Sivaslı 1953 yılına kadar Uşak'a bağlı bir nahiye iken, 15
Temmuz 1953'te Uşak'ın il olmasıyla ilgili kanunla ilçe olmuştur.
İlçenin 5 kasabası ile 16 köyü bulunmaktadır. Son nüfus sayımına
göre ilçe merkezi 6837, kasaba ve köylerinde19.359, toplam
26.196 nüfusa sahiptir. |
Bölgenin
Arazi Yapısı
Sivaslı İlçesi arazi yapısı bakımından doğusunda bulunan ve
Bulkaz Dağları'nın uzantısı niteliğindeki Erice Tepe, Kaynar
Tepesi ve Cılbak Tepesi'nin bulunduğu doğu, geri kalan kesimde
batı olmak üzere iki ayrı karaktere sahip arazi kesimlerinden
oluşmaktadır. İlçenin kuzeydoğusundaki Eldeniz, Cinoğlu, Özbeyli,
Hanoğlu, Ketenlik ve Erice köylerinin bulunduğu bu tepeler
batıya doğru giderek alçalmaktadır. Ketenlik, Yenierice ve
Azizler köylerinin içinden geçmekte olan Banaz Çayı ise Budaklar
ve Yayalar köyleri arasında ilçe sınırlarını terk etmekte
olup, çayın geçtiği bölge gibi çevresinde irili ufaklı platolar
oluşturmaktadır. İlçenin doğusundaki dağlık bölgeler hayvancılığa
diğer kısımlar ise tarıma elverişlidir. Arazi tarım alanları
hariç genelde sert ve kayalıktır. Ekili ve sürülü alanlar
ise yumuşaktır. Yağışlı havalarda çamurludur. İlçe dahilinde
en yüksek rakam 1654 metre,en düşük rakam 720 metredir, ortalama
rakam ise 1187 metredir.
Dağlar
Sivaslı ilçesi ile Uşak'ı İç Anadolu'dan ayıran ve Bulkaz
Dağları'nın devamı niteliğindeki güney ve kuzey istikametinde
uzanan Sazak Tepesi ( 1654m. ) Sürtep Tepe (1650 m), Erice
Tepe (1579 m) ve Cılbak Tepe (1154 m.) komple bir blok teşkil
etmektedir. Bölgedeki dağların tamamına yakını bozuk baltalık
ve ormanlıktır. Sürtep Tepe ve Sazak Tepe'den Afyon- Hocalar
İlçesi'ne geçiş yapılabilir. Ancak kışın bu imkan yoktur.
Yaylalar (Platolar)
İlçede Kirazlı Deresi, Sazak Deresi ve Banaz Çayı'nın geçtiği
bölgelerde küçük platolar bulunmaktadır. Bu platolar barınmaya
imkan verir.Bölgede özellik arz eden yayla yoktur. Ancak Bulkaz
Dağları'ndaki Üçkuyular mevkiinde Pınarbaşı ve Tatar beldelerinde
10 (on) civarında ailenin çıktığı küçük bir yayla mevcuttur. |
Ovalar
İlçe genelinde Pınarbaşı, Budaklar, Hacim, Kökez, Samatlar,
Salmanlar köyleri ile Selçikler, Ağaçbeyli, Tatar ve Yayalar
Beldeleri kısmen ovalıktır.
Boğaz, Geçit ve Gedikler
İlçe sınırları, içerisinden geçen Banaz Çayı çevresinde bir
boğaz oluşturmaktadır,bu boğazlar çayın geçtiği köyün ismi
ile anılır. Ayrıca Uzunoluk Geçidi ilçeye giriş ve çıkış sağlar.
Akarsular Göller ve Barajlar
İlçede doğal akarsu yoktur, ancak Banaz'dan doğan Banaz Çayı
ilçeye Ketenlik Köyü'nde girmekte olup Yeni Erice ve Azizler
Köyü'nü takiben Budaklar Köyü altında ilçeyi terk eder. Bu
çay ilçenin kuzeydoğusundan güneybatı istikametine doğru geçmektedir.
Bu çay üzerinden Ketenlik, Erice ,Azizler, Budaklar köylerinde
bulunan köprüler vasıtasıyla geçiş yapılabilir. Genişliği
3 metre civarındadır. Derinliği bazı yerlerde 1-1.5 metre
civarındadır. Sulama dışında kullanılan alanı yoktur.Bölgede
göl ve baraj yoktur. Sivaslı İlçesi'ne bağlı yerleşim birimlerinin
tamamında su çeşmesi ve her sebze meyve bahçesinde elektrikle
çalışan artezyen kuyusu mevcuttur.Su açısından herhangi bir
sorun yoktur.
Madenler
İlçeye bağlı Özbeyli ve Eldeniz köylerinde mermer ocakları
mevcuttur. Çıkarılan mermer taşları Afyon'da işlenmektedir. |
Bitki
Örtüsü
Sivaslı İlçe Merkezi ile Selçikler ve Pınarbaşı beldelerinde
yoğun olmak üzere ilçenin önemli gelir kaynaklarından birisi
çilektir. Meyve ağaçlarının altında yetişen çileğin haricinde
elma, armut, erik, incir ve bağcılık önemli bitki örtülerindendir.
İlçenin doğusunda bulunan dağlar meşe, ardıç ve çam ağaçları
ile örtülüdür.Salmanlar ve Yenierice köyleri sınırları içerisinde
1981 yılından itibaren tohum atma suretiyle çam yetiştirilmektedir.İlçenin
doğu ve kuzey bölgesinde bulunan ormanlık alanda yazın görüş
mesafesi düşer. Kışın meşe ağaçlarının yapraklarını dökmesi
nedeniyle bu sorun ortada kalkar.
Çevre ve Doğal Hayat :
Kültür ve Doğa Mirası Olan Bölgeler
Yayalar Beldesi'nde güney mevkide tümülüs bulunmakta olup,
koruma altında değildir. Ağaçbeyli Beldesi kale mevkiinde
eski yerleşim alanı bulunmaktadır. Selçikler Beldesi'nde eski
dönemlere ait kilise ve ona bitişik durumda duvarla çevrili
mezarlık alanı bulunmaktadır.
İlçenin Ulaşım Durumu
İlçenin her yerinde ulaşım karayolu ile yapılmaktadır. Yolların
neredeyse tamamı asfalttır. Sadece Hanoğlu-Ketenlik-Erice-
Yenierice hattı ile Özbeyli ve Karaboyalık yolları stabilizedir.
Büyük bir ulaşım problemi yoktur.
SOSYAL YAPI
Sivaslı halkının Oğuz Türklerinden olduğu tespit edilmiştir.
Yörük cemaatidir. Çoğunluğu Sarıteke aşiretinden olan yöre
insanı içinde Karaköçeli, Horzum, Avşar ve Cabar aşiretlerinden
de topluluklar bulunmaktadır. Yöre insanı yüzde 100 müslüman
olup, Hanefi mezhebindendir. Sivaslı halkı 1073 yılında geldiği
bu topraklara Orta Asya Türk'ünün tüm özelliklerini, kültürünü,
inançlarını, kıyafetlerini ve dilini aynen taşımış ve çoğunu
günümüze kadar muhafaza etmiştir. Yöre insanı genel olarak
sıcak, cana yakın, hoşgörülü, misafirperver, yardımsever ve
çalışkandır. Özgürlük duygusu yüksek, çabuk kızan fakat kin
gütmeyen, mazlumun yanında yer alan, haksızlığa tahammül edemeyen
bir özelliğe sahiptir. Taassup olmayıp yeniliklere her zaman
açıktır.
Sivaslı halkı tarihi boyunca her devirde devletine bağlı kalmış
hiçbir zaman isyankar duruma düşmemiştir. Büyük toplumsal
ayaklanmalara da taraf olmamıştır. Devletini, milletini ve
vatanını aziz bilmiş, her zaman sevmiş, korumuş hatta, bu
uğurda binlerce insanını şehit vermiştir. Genellikle gelenek
ve göreneklerine bağlıdır. Yardımlaşma ve işbirliğini sever,
bunun en güzel örnekleri bayram, adet ve ölümlerde görülmektedir.
Yörede birlik-beraberlik (tutkunluk) mevcut olup iyi ve kötü
günlerde bir araya gelinir. Düğün ve derneklerde davet ve
davete icabet esastır. Hediyeleşme ve ziyaretler yaygındır. |
İlçede
kan davası olayları ve başlık parası geleneği yoktur. Yörede
tek evlilik yaygındır, geniş aile yaşantısı devam etmekte
olup, son yıllarda çekirdek aile tipine doğru bir kayma görülmektedir.
Akrabalık bağları kuvvetli olarak devam etmektedir.
Sivaslı halkının geliri büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa
dayandığından; halk, gündüzleri kendi işiyle meşgul olur.
Akşamlarını ise evinde, komşusunda veya kahvehanelerde geçirmektedir.
İlçede büyük eğlence yerleri yoktur. Halk bu ihtiyacını genellikle
TV'den gidermektedir. Evrenli Parkı, Uzunoluk Deresi ve Kocadağ'ın
müsait yerlerinde ve köy korularında piknik yapılabilmektedir.
Sivaslı insanı için en büyük eğlence yerleri nişan ve düğünlerdir.
Büyük ilgilerden birisi de avcılıktır. Köylerle birlikte 3
bin civarında insan mevsimine göre avcılıkla uğraşır.
İlçede düğün, bayram, toplantı ve festival gibi etkinliklere
ilgi büyük olur. İlçenin kurtuluşu her yıl 31 Ağustos günü
büyük bir coşkuyla kutlanır. Resmi ve dini bayramlar da aynı
coşkuyla kutlanır.
Selçikler Yağlı Güreşleri, Kaymakamlık Kupası Futbol Turnuvaları
ve Sivaslı Çilek Festivali yakın çevrenin büyük ilgisini çeker.
Sivaslı Çilek Festivali her yıl Mayıs- Haziran aylarında çilek
üretimini teşvik etmek amacıyla yapılmaktadır. Festival boyunca
çileğin tanıtımı, en iyi çilek yarışması, çilek güzeli ve
güzel çocuk seçimi, yöre sanatçılarının programları, şiir,
kompozisyon yazma ve türkü söyleme yarışmaları, halk oyunları
gösterileri gibi etkinliklerde bulunulmaktadır. |
İlçe
merkezinde çok sayıda dernek ile 8 siyasi parti teşkilatı
mevcuttur. Seçmen sayısı 13.200'dür. İlçede partiler arasında
büyük bir hoşgörü hakimdir. Önemli siyasi olaylar olmamaktadır.
Sivaslı tarihi boyunca ilçe genelinde önemli siyasi gerginlikler
sadece 12 Eylül öncesi dönemlerde yaşanmıştır.
İlçe pazarı Pazartesi günleri kurulur.
İlçede eskiden beri spora ilgi fazladır. Yakın zamana kadar
düğünlerde, derneklerde ata sporumuz olan güreşler devam etmekteydi.
Yöreden başarılı güreşçiler yetişmekteydi.
Günümüzde geleneksel olarak yağlı güreşler devam etmektedir.
Her yıl yaz aylarında Selçikler Cingil Çayırı'nda ülke çapında
yağlı güreşler yapılmaktadır. |
|
|